اتوکلاو چیست؟

دریافت فایلPDF

اگر چه اتوكلاو بهترين وسيله براي استريليزاسيون است، بايد تصـديق كنـيم كـه طـولاني شـدن مرحلـةگرمايي، سبب كاهش كيفيت مواد مغذي در محيط هاي كشت كمپلكس محتوي  قند، مواد معدني و فلزي مي شـودو در نتيجه به محيط هاي كشت زيان وارد مي كند. بنابراين در چرخـة استري ليزاسـيون بايـد از زمـان كوتـاهتر ودماي بالاتر استفاده كنيم تا علاوه بر آنكه آسيب كمتري به محيط كشت وارد مي شود، براي ارگانيسم نيز كشنده تر باشد. 

چرخة استريليزاسيون 

  • مرحلة ۱ : زمان بالا رفتن دما در محفظة اتوكلاو (C-۱۲۱˚C˚ ۲۰)
  • مرحلة ۲ : زمان نفوذ گرما به داخل ظرف محيط كشت  (C -۱۲۱˚C˚۱۰۰<)
  • مرحلة ۳ : زمان نگهداري در دماي مقرر (C˚۱۲۱) 
  • مرحلة ۴ : زمان پايين آمدن دماي محفظه (C-۱۲۱˚C˚۸۰) 

انواع استريليزاسيون 

  • استريليزاسيون محيط هاي كشت و محلول ها
  • استريليزاسيون مواد مصرفي آلوده   
  • استريليزاسيون مواد خشك بسته بندي شده   

استريليزاسيون محيط هاي كشت و محلولها 

  • بهتر است از لوله و ارلن درپيچ دار استفاده شود. بيشتر از ۳/۲ آنها را پر نكنيد. درپيچ آنها را شل كنيد.
  • از قرار دادن اشياء بر روي يكديگر بپرهيزيد. بايد فاصلة اشياء از يكديگر و از ديواره هاي اتـوكلاو حـداقل ۵ سانتي متر باشد تا بخار جريان يابد.  
  • درب اتوكلاو را ببنديد. زمان و دما را طبق دستور شركت سازنده (معمولاﹰ ۱۵ دقيقه در C˚۱۲۱) تنظيم كنيد. 
  • در بعضي از محيط هاي كشت كه به دماي بالا حساس هستند (محتوي مقدار قند بالا يـا عوامـل مهـار كننـده مثل دزوكسي كولات سديم يا نمكهاي صفراوي هستند) تحت تأثير دماي بالا،  pH محصول نهايي كاهش مي يابد.
  • دماي استريليزاسيون به دماي چمبر اتوكلاو برميگردد نه به دماي محيط كشت. زمان لازم براي رسـيدن بـه اين دما بايد در حد ممكن كوتاه باشد.
  • چرخة استريليزاسيون بايد متناسب با زمان نفوذ گرما در نظر گرفته شود. براي مثال محتويات يك ظرف يك ليتري محيط كشت بايد طی ۱۵ دقيقه از زمان رسيدن محفظه به دماي C˚۱۲۱، به اين دما برسد.

استريليزاسيون مواد مصرفي آلوده 

  • مواد مصرفي آلوده را جدا نموده و در كيسه هاي قابل اتوكلاو شـدن قـرار دهيـدو بـر روي آنهـا برچسـب

 . نصب كنيدBiohazard

  • براي اطمينان از نفوذ بخار به همة قسمتهاي كيسه، يا گرة آنرا شل كنيد يا قبل از محكم كردن گره، يك پيمانه

(۳/۰ ليتر) آب به آن اضافه كنيد. بيش از ۴/۳ كيسه را پر نكنيد.

  • براي جلوگيري از مسدود شدن آبگذر اتاقك اتوكلاو توسط آگار مذاب، كيسه ها را داخل سطل قرار دهيد. 
  • زمان لازم براي استريليزاسيون زباله، ۶۰-۳۰ دقيقه در C˚۱۲۱يا ۳۰-۱۵ دقيقه در C˚ ۱۳۴مي باشد. 
  • وقتي آگار ذوب شده، سفت شد آنرا مثل زبالة طبيعي دور بريزيد. اما محـيط كشـت محتـوي سـلنيت را بايـد بصورت زبالة مخصوص منهدم كنيد. 

استريليزاسيون مواد خشك بسته بندي شده 

  • بسته ها را طوري در اتوكلاو قرار دهيد كه حداكثر چرخش بخار  در بين آنها ايجاد شـود و بـا ديـواره هـا ياتوكلاو نيز تماسي نداشته باشند.
  • زمان لازم براي استريليزاسيون مواد خشك بسته بندي شده ، ۲۵ دقيقه با خـروج سـريع بخـار يـا ۳۰ دقيقـه بدون خروج بخار در دماي C ˚۱۲۱مي باشد.

نحوة نگهداري 

  • روزانه: صفحة كف اتوكلاو را از سوراخ آبگذر اتاقك جدا كرده، تميز كنيد. لوازم فرعي مثل طبقـات و سـيني ها را با آب و صابون بشوييد. سطح آب ژنراتور را كنترل كنيد.
  • هفتگي: آبگذر و درزها را تميز كنيد. سوپاپ اطمينان را بررسي كنيد.
  • ماهانه: آب دستگاه را تعويض نماييد. 
  • هر ۳ ماه: داخل و خارج دستگاه و قسمت بيروني آبگذر را تميز كنيد. 
  • هر ۶ ماه: دستگاه توسط نمايندة سرويس تعمير، بازرسي شود. 

  كنترل كيفيت 

تست شيميايي: 

  • نوار كاغذي TST: سه عامل زمان، بخار و دما را كنترل مي كند و از زرد به بنفش تغيير رنگ مي دهد. در هـرسری كاري از اين نوار استفاده كنيد.  
  • برچسب :Sterility-Record علاوه بر سنجش استريليتي، امكان ثبت تاريخ استريليزاسيون، نام فـرد اسـتريلكننده و نام  محيط كشت بر روي اين برچسب وجود دارد. در هر سری كاري از اين برچسب استفاده كنيد.  

تست بيولوژيك: 

     استفاده از ويال حاوي اسپور باسيلوس استئاروترموفيلوس ATCC 7953  بطور هفتگي توصيه مي شود. 

ايمني 

  • از دستكش مقاوم به حرارت و محافظ چشم استفاده كنيد.
  • بعد از آنكه فشار اتاقك اتوكلاو به صفر و دماي آن به حدود C˚ ۶۰ رسيد كنار درب اتوكلاو بايستيد و آنـرا باز كنيد. منتظر بمانيد تا ظروف كمي خنك شوند، سپس آنها را حمل كنيد.
  • هرگز در هنگام روشن بودن دستگاه اقدام به بارگذاري يا خارج نمودن وسايل و مواد ننماييد. 
  • هرگز در هنگام روشن بودن دستگاه و اتصال آن به پريز اقدام به تميز نمودن آن نكنيد. 
  • هرگز پيچ هاي محكم كنندة درب را در هنگام كار دستگاه شل و سفت نكنيد.

فور(اون) 

فور یا اون براي استريل كردن موادي كه نمي توانند بطور كامل تحت نفوذ بخار قرار گيرنـد، امـا مـي تواننـد دمـاي بالاي مورد نياز مثل C˚۱۸۰ - ۱۶۰ را تحمل كنند، به كـار  مـي رود. اون  بـويژه بـراي ظـروف شيشـه اي مثـل لولـه آزمايش، پتري ديش، پي پت و نيز براي آلات فلزي مثل پنس، اسكالپل و قيچي به كار مي رود. اون بايد داراي فن (جهت چرخش هواي متراكم در سراسر اتاقك)، نشانگر درجه حرارت، ترموستات و تايمر، طبقات مشبك، قفل داخلي درب و عايق بندي مناسب جداره ها باشد.

استريليزاسيون در اون 

  ۱- براي بسته بندي وسايل فوق الذکر جهت استريل نمودن آنها در اون ميتوان از فويل آلومينيومي يا كاغذ كرافت و سربطريهاي پنبه اي استفاده نمود.

  ۲- بايد دقت شود كه كاغذ و پنبه نسوزند چون پنبة نيم سوز مواد ضد باكتري فرّاري را متصاعد مي كند.

  ۳- حدود ۲ سانتي متر از انتهاي فوقاني پي پتها را با پنبة غير جاذب ببنديد و آنها را در ظروف فلـزي قـرارداده، درب آنها را ببنديد.  

  ۴- درپوش لوله هاي آزمايش را با كاغذ آلومينيومي بپوشانيد و آنها را بطور عمودي در جـا لولـه اي قـراردهيد. درپوش، لبة لوله را از آلودگي از طريق هوا در طي ذخيره سازي حفظ مي كند.   

  ۵- در صورتي مي توان بطري هـاي درپـيچ دار را در اون اسـتريل نمـود كـه درپـوش و آسـتري آنهـا ازموادي مثل فلز، پليپروپيلن  يا لاستيك سيليكون ساخته شده باشد تا در دماي استريليزاسيون از شكل طبيعـي خـارج نشود. 

  ۶- پودر، روغن، چربي و گريس مثل Petroleum Jelly را در ظرف شيشـه اي يـا فلـزي ودر انـدازه هـاي كوچك كه از وزن ۱۰ گرم يا عمق يك سانتي متر تجاوز نكند، استريل نماييد.

  ۷- قبل از قرار دادن ظروف شيشه اي در اون، از خشك بودن آنها مطمئن شـويد. مـواد را بـه گونـه اي دراون قرار دهيد كه هواي داغ در اطراف و مابين آنها در جريان باشد. 

  ۸- زمان نگهداري استريليزاسيون از زماني آغاز مي شود كه اتاقك به دماي استريل انتخـابي برسـد و نيـز مدتي هم بيشتر درنظر گرفته مي شود تا همة قسمتهاي اتاقك و مواد داخل آن به دمـاي مـورد نظـر برسـند ( C˚۱۸۰-۱۶۰  به مدت ۲ ساعت). 

  ۹- به دليل عايق بودن دستگاه، چند ساعت طول مي كشد تا اشياء داخل آن خنك شود، مگر آنكه مجهـز بـه فن باشد. درب اون را باز نكنيد تا اتاقك، ظروف  و مواد داخل آن تا دماي حدود C˚۶۰ خنك شـوند . اگـر هـواي سـرد ناگهان وارد دستگاه شود ممكن است ظروف شيشه اي ترك بخورند.   

نحوة نگهداري :

    بطور ماهانه داخل آن تميز و هر ۶ ماه توسط نمايندة سرويس تعمير، بازرسي شود. 

كنترل كيفيت : 

    تست شيميايي: ويال شيشـه اي Browne و مشـاهدة تغييـر رنـگ مناسـب از قرمـز بـه سـبز. از ايـن ويـال در هر سری كاري استفاده كنيد. 

    تست بيولوژيك: استفاده  از نوار كاغذي حاوي اسپور  باسيلوس سوبتيليس واريتة نايجرATCC 9372  بطـورهفتگي توصيه مي شود. 

ايمني: 

    استفاده از دستكش مقاوم به حرارت و محافظ چشم. 

انکوباتور 

انکوباتور محفظه عايق بندي شده ايست که براي نگهداري دما و رطوبت کنترل شده محيط براي رشد ميکروارگانيسم ها نياز است . بعضي انکوباتورها براي نگهداري ميزان دلخواه از 2CO براي ميکروارگانيسم هايي که دي اکسيد کربن دوست (Capnophilic) هستند ، تجهيز شده اند . 

الف _ انکوباتورهاي بدون 2CO : 

  • تنظيم کننده دما را روي دماي مورد نظر قرار دهيد. 
  • وقتي درجه حرارت به دماي مورد نظر رسيد ، دما را در هر روزکاری که از انکوباتور استفاده می شود، روي برگه QC ثبت کنيد.  
  • نمونه ها را به طور ايمن روي سيني ها يا قفسه ها قرار دهيد . 
  • مي توانيد با قراردادن يک تشتک پر از آب متناسب با اندازه اتاقک در کف انکوباتور ، محيط مرطوب ايجاد نماييد . 

ب _ انکوباتورهاي 2CO  دار : 

  • سطح دما و 2CO  در برگه QC در هر روز استفاده ثبت مي شوند . 

نکته : 

    در صورت اتمام کپسول گاز 2CO ، تا زمان شارژ مجدد آن مي توانيم جهت انکوباسيون نمونه هاي نيازمند 2CO از کندل جار بصورت جايگزين استفاده نماييم . 

نحوه نگهداري : 

  • همه انکوباتورها بايد به طورماهانه با محلول صابون ملايم تميز شوند .
  • به منظور رعايت موارد ايمني ، کپسولهاي 2CO  بايد به صورت ايستاده با زنجير سنگين به ديوار محکم شود.

زمانيکه از سيلندرها استفاده نمي شود ، سوپاپها و درپوشها بايد ، به طور محکم بسته شوند . سيلندرهاي خالي را روي حمل کننده سيلندر گازبه طور محکم با زنجير نگهداري کنيد . هرگز سيلندرهاي گاز را در دماي بالاتر از (OC۵۲)  OF۱۲۵ نگهداري نکنيد . سيلندرها را در وضعيت افقي قرار ندهيد .  

الف _ انکوباتورهاي بدون 2CO : 

زمانيکه دماي انکوباتور خارج از محدوده قابل قبول براي واحد مورد نظر باشد ، بايد اقدامات اصلاحي بايد مطابق موارد ذيل انجام شود :

  • منبع برق ، پريز برق و Circuit Panel را بررسي کنيد .
  • دماي تنظيمي (Set Point) را بررسي کنيد .
  • اگر دستگاه هنوز درست کار نمي کند ، به نماينده سرويس دهنده اطلاع دهيد .

ب _ انکوباتورهاي 2CO  دار : 

يک کشت از نيسريا گونوره در انکوباتور قرار دهيد . هر روز آن را پاساژ داده و رشدش را بررسي نماييد . اين ارگانيسم به 2CO  نياز کامل دارد . 

دستورالعمل فنی انکوباتور  کلیات

انکوباتور براي نگهداري سوسپانسیون یا محیطهاي کشت حاوي میکروب یا نگهداري مواد در برخی آزمایشها که نیاز به حـرارت خاص دارند، استفاده میگردد.  

چگونگی کاربري 

انکوباتور محفظه عایقبندي شده اي است که براي نگهداري دما و رطوبت تنظیم شده محیط براي رشـد میکروارگانیسـمهـا مـوردنیاز است. بعضی انکوبـاتو رهـا بـراي نگهـداري میـزان دلخـواه از 2CO بـراي میکـروارگانیسـم هـایی کـه دي اکسـیدکربن دوسـت(Capnophilic) هستند، تجهیز شدهاند. 

الف - انکوباتورهاي بدون 2CO: 

  • تنظیم کننده دما را روي دماي مورد نظر قرار دهید. 
  • وقتی درجه حرارت به دماي مورد نظر رسید، دما را در هر روز استفاده روي برگه کنترل کیفی (QC) ثبت کنید.  
  • نمونهها را به طور ایمن روي سینیها یا قفسه ها قرار دهید. 
  • میتوانید با قراردادن یک تشتک پر از آب متناسب با اندازه اتاقک در کف انکوباتور، محیط مرطوب ایجاد نمایید. 

ب – انکوباتورهاي 2CO دار: 

  • سطح دما و 2CO در برگه QC در زمان استفاده از آن، ثبت میشوند. 
  • درصورت اتمام کپسول گاز 2CO، تا زمان شارژ مجدد آن میتوانیم جهت نگهداري نمونه هاي نیازمند 2CO از محفظه حـاوي شمع (candle jar) به صورت جایگزین استفاده نماییم. 

نحوه نگهداري  

  • تمامی انکوباتورها باید به طور ماهانه با محلول صابون ملایم تمیز و در صورت لزوم ضد عفونی شوند. 
  • زمانیکه دماي انکوباتورهاي بدون 2Co خارج از محدوده قابل قبول براي واحد مورد نظر باشد، باید به سوپروایزر فنی اطلاع داده شود. اقدامات اصلاحی مطابق موارد ذیل انجام شود: 

 منبع برق، پریز برق و کلیدهاي روشن/ خاموش را بررسی شود. 

 دماي تنظیمی(Set Point) را بررسی گردد. 

 اگر دستگاه هنوز درست کار نمیکند، باید به نماینده سرویس دهنده اطلاع داده شود. 

 تمام عملیات نگهداري، تمیزکردن و تعویض سیلندر باید در جداول مربوطه ثبت گردد. 

کنترل کیفیت  

  • حرارت انکوباتور با دماسنج کالیبره، اندازه گیري و به طور روزانه و در دو نوبت بر روي منحنی حرارت ثبت میگردد. 

دستورالعمل فني  فور ، اتوكلاو و انكوباتور                 

آزمايشگاه مرجع سلامت   

  در انکوباتورهاي 2CO دار یک کشت از نایسریا گونوره را در انکوباتور قرار داده و هر روز آن را پاسـاژ و رشـد آن بررسـی و ثبـتگردد. این ارگانیسم براي رشد به 2CO نیاز دارد. 

ایمنی  

  • سیستم بر قرسانی مطابق توان و ولتاژ مصرفی باشد تا احتمال وقوع هرگونه حادثه مخاطره آمیز کاهش یابد. 
  • در موقع تنظیم فشار و دما به نکات مندرج در دفترچه راهنما و زمان مربوطه توجه گردد. 
  • در زمان اتمام کار با دستگاه، رعایت نکات ایمنی ازجمله استفاده از دستکش و خروج تدریجی بخار و در صورت لزوم استفاده از محافظ صورت ضروری میباشد. 
  • به منظور رعایت موارد ایمنی، کپسولهاي 2CO باید بهصورت ایستاده به دیوار بـا زنجیـر سـنگین محکـم شـوند. زمـانی کـه ازسیلندرها استفاده نمیشود، سوپاپها و درپوشها باید محکم بسته شوند. سیلندرهاي خالی را روي حمل کننده سیلندر محکـم با زنجیر بسته شوند. هرگز سیلندرهاي گاز در دماي بـالاتر از (F (52°C°125 نگهـداري نشـوند. سـیلندرها در وضـعیت افقـی قرارنگیرند. 

شرکت سلامت صنعت بوعلی

تولید وفروش انواع دستگاه های اتوکلاو و استریلیزاسیون در ایران

آدرس: جاده قدیم قم-تهران، شهرک صنعتی شکوهیه ، میدان شهید همت،خیابان شهید کلاهدوز

نبش کلاهدوز 13، پلاک FN456

شماره تماس: 33346429- 33346428 - 025